Jean-Rémi Chareyre 05/11/2016

Hinir fyrstu verða síðastir

Teningunum hefur verið kastað, nýjir þingmenn raðast inn á þing. Helstu tíðindi úr nýafstöðnum kosningum voru hátt fylgi Sjálfstæðisflokksins og frekar lágt fylgi Pírata, sem höfðu þó verið á pari við Sjálfstæðisflokkinn í mörgum skoðanakönnunum. Slæmt gengi Samfylkingarinnar vakti líka töluverða athygli, en kom í raun ekkert sérstaklega á óvart miðað við kannanir.

Fylgi Sjálfstæðisflokksins mældist um 21% í september en endaði í 29% í kosningunum, sem reyndist tvöfalt hærra fylgi en fylgi næsta flokks á eftir. Það er ótvíræður sigur í þessu samhengi. Píratar mældust aftur á móti með um 22% í könnunum í september, en enduðu í 14,5% og urðu aðeins þriðji stærsti flokkurinn.

Þótt flestir höfðu búist við minna fylgi í kosningunum heldur en mældist í könnunum hjá Pírötum, gerðust líklega fáir sér grein fyrir því að fylgið myndi enda svo lágt. Vissulega lentu Píratar dálítið illa í skítadreifara Sjálfstæðisflokksins, þar sem þeir voru orðnir helsti andstæðingur hans, og það er aldrei skemmtileg lífsreynsla. Spyrjið Guðna Th.

Skiljanlega voru Píratar frekar svekktir þótt þeir reyndu að breiða yfir það með breiðum brosum, en Sjálfstæðismenn fögnuðu ákaft og Bjarni Benediktsson taldi sig vera yfirburða sigurvegari þessara kosninga.

En því miður fyrir Bjarna, eru engar ástæður til að fagna. Ef við lítum á þessar kosningar í sögulegu samhengi, er fylgi Sjálfstæðisflokksins á niðurleið, og það sem verra er, sú þróun er ekki líkleg til að snúast við. Alls staðar í hinum vestræna heimi virðist sem íhaldssemin, einangrunar- og forréttindahyggjan, séu að vinna stórsigra: Ukip og Brexit í Bretlandi, Donald Trump í Bandaríkjunum, Sjálfstæðisflokkurinn á Íslandi. En allir þessir sigrar hafa eitt sameiginlegt: þeir sækja fylgi sitt hjá eldri kynslóðum.

Þessir tímabundnir sigrar eru tilraun eldri kynslóðanna, sem ráða ekki við hinum nýja heimi og hafna honum, til að leggja stein í götu hinna yngri kynslóða og halda að sér völdum. Tilraun til að lifa af, ríghalda í þann heim, sem er að hverfa fyrir framan þeirra augu.

Trump mælist með 49% hjá kjósendum 65 ára og eldri, en aðeins 29% hjá 18-39 ára kjósendum:

trump-by-age

60% kjósenda 65 ára og eldri kusu Brexit, en aðeins 27% kjósenda 18-24 ára:

brexit-by-age
Sjálfstæðisflokkurinn mælist með 34% fylgi hjá 68 ára og eldri, en aðeins 18% hjá kjósendum 18-29 ára:

mmr-okt2016
Ég veit ekki mikið um framtíðina, en eitt veit ég þó: að þau eldri eiga það til að deyja á undan þau yngri, og að hinir dauðu eiga það til að mæta illa á kjörstað.

Og þess vegna er bjartsýni og sigurvíma Bjarna í besta falli barnaleg. Sjálfstæðisflokkurinn er ekki hátt skrifaður hjá unga fólkinu, ekki frekar en Trump og Brexit. Látið heimsfréttirnar ekki byrgja ykkur sýnina: valdhroki, einangrunarstefna, þjóðrembingur og forréttindahyggja eru í dauðateigunum. Hinar sýnilegu byltingar eiga það til að mistakast, en hinar þögulu byltingar, þær sem eiga sér stað á bak við tjöld sögunnar, eru óhjákvæmilegar. Þær ryðja allt burt, sem á vegi þeirra stendur.

Það getur vel verið að eldri kynslóðinni takist að koma Bretland út úr ESB. Það getur vel verið að Trump vinni forsetakosningarnar næsta þriðjudaginn. Og það getur vel verið að næsti forsætisráðherra Íslands verði ofurdekraður fjármálabraskari sem vitnar í Margrét Thatcher og kallar Ronald Reagan „einn besta forseta í sögu Bandaríkjanna“.

Það getur vel verið. En tíminn stöðvast ekki fyrir vikið. Framtíðin hverfur ekki.

Já Bjarni: klukkan tifar, og hinir fyrstu verða síðastir…

Flokkun : Pistlar
0,637