Ritstjóri Herðubreiðar 01/09/2014

Nokkrar lygar ráðherra

Eftir Viktor Orra ValgarðssonViktor Orri

a) „Minnisblaðið sem hefur verið í gangi á ýmsum fjölmiðlum og hér og þar er ekki sambærilegt við nein gögn í ráðuneytinu.“ – Hanna Birna Kristjánsdóttir, Alþingi, 27. janúar. Nokkur svipuð ummæli fyrr og síðar. Ráðherra hafði þá fengið sent minnisblað í tölvupósti frá skrifstofustjóra sínum 19. nóvember, sem var nákvæmlega eins og það minnisblað sem hafði verið í gangi í fjölmiðlum – fyrir utan eina setningu. Hún hafði sumsé haft það sambærilega gagn á eigin tölvupósti í rúma tvo mánuði þegar þessi ummæli féllu.

b) „Það er ágætt að þetta komi upp, þegar við ræddum málið þar, vorum við að ræða það plagg sem að Mörður nokkur Árnason veifaði úr ræðustóli […] Vegna þess að í umræðu á þingi snýst þetta um það og það er lesin upp þessi texti…“ – HBK, Kastljósi, 26. ágúst. Mörður nokkur Árnason veifaði hins vegar engu plaggi og las ekkert upp úr umræddu minnisblaði.

c) „Það er nákvæmlega sama niðurstaða og úr lögreglurannsókninni, það finnst ekki að gagn hafi farið úr ráðuneytinu.“ HBK, í sama viðtali. Ein grundvallarniðurstaða rannsóknar lögreglu var hins vegar, eins og segir í úrskurði Hæstaréttar 16. júní 2014: „Hafi rannsókn lögreglu leitt í ljós að minnisblað um þrjá nafngreinda einstaklinga […] hafi borist í hendur óviðkomandi, þ. á m.  blaðamanna.“

d) „Ég þekki ekki þessa rannsókn, mér er ekki kunnugt um hana og það væri óeðlilegt að ég þekkti einstaka þætti hennar.“ HBK, Alþingi, 18. júní. Stefán Eiríksson, lögreglustjóri á höfuðborgarsvæðinu, í samtali við umboðsmann Alþingis þann 11. ágúst: „Hún var með mjög nákvæmar athugasemdir við einstaka þætti í rannsókninni og svo nákvæmar að ég hafði ekki hugmynd um að þeir væru í gangi eða með hvaða hætti var.“

e) „Stefán hefur sagt það sjálfur og allir sem hafa komið að málinu hafa sagt það, það var ekkert óeðlilegt við það, rannsóknin var ekkert óeðlileg með neinum hætti.“ – HBK, í áðurnefndu Kastljósviðtali. Eitt af fimm skiptum í viðtalinu þar sem hún fullyrðir að Stefán hafi sagt afskipti hennar hafa verið eðlileg. Stefán hefur aldrei sagt það, aðeins að hann hafi ekki sagt af sér vegna þessa og að hann gerði ekki athugasemd við fyrsta bréfið hennar, enda hafði hún farið fram á trúnað um samtölin við hann.

Hvað hún á við með „allir sem koma að málinu“ er óljóst, en ljóst er að stagl hennar um að ríkissaksóknari hafi talið rannsóknina óafskipta er úr lausu lofti gripið – rannsókn getur verið fullnægjandi þó ráðherra reyni að hafa af henni afskipti. Afskiptin geta reyndar sömuleiðis verið óeðlileg, hvernig sem lögreglustjórinn upplifði það sjálfur á þeim tíma. Það að Hanna Birna hafi sjálf margoft sagt að afskiptin hafi verið eðlileg telur síðan óskaplega lítið… en hún virðist líta á það sem sína öflugustu málsvörn.

Í flestum lýðræðisríkjum þykir fullnægjandi afsagnarsök að ráðherra ljúgi einu sinni að þjóð sinni og/eða þingi – hvað þá oftar. Það þætti sakamálarannsókn á pólitískum aðstoðarmanni ráðherra, fyrir meintar misgjörðir gagnvart almennum borgurum í krafti trúnaðargagna ráðuneytis hans, sjálfsagt líka. Sem og afskipti yfirmanns lögreglumála í landinu af lögreglurannsókn á hendur sjálfum sér og aðstoðarmönnum sínum.

En Ísland er víst ekki eins og lýðræðisríki eru flest, og hefur kannski aldrei verið…

Viktor Orri Valgarðsson, 30. ágúst 2014

1,788