Ritstjóri Herðubreiðar 28/04/2020

Kauptu, Bjarni. Kauptu

Karl Th. Birgisson skrifar

Staðreynd: Icelandair er kerfislega of mikilvægt fyrirtæki til þess að það geti hætt starfsemi. Ikke?

Flestir virðast vera á þessu máli. Sumt annars ágætt fólk virðist þó „halda með“ Icelandair eins og það sé ungmennafélag. Segir „Áfram Icelandair“ á svipaðan hátt og „Áfram Völsungur.“ Sú þjóðrækni er á villigötum.

Ástæðan fyrir mikilvægi Icelandair er ekki að það er „íslenzkt.“ Við þurfum einfaldlega á traustu flugfélagi að halda til að tryggja fólks- og vöruflutninga til og frá landinu. Þá skiptir nákvæmlega engu máli hvað það heitir. Það má heita Völsungur þess vegna.

Icelandair svipar að þessu leyti til bankanna – þeir eru of mikilvægir til þess að falla. Gömul saga og ný.

En einmitt vegna mikilvægis fyrirtækisins skiptir meginmáli hverjir eiga það. Eigendur marka stefnuna og á meðan fyrirtæki er skráð í Kauphöll er stærsta eða jafnvel eina markmiðið í rekstrinum að hámarka arð eigendanna.

Við getum alveg treyst því að verðbréfaspekúlantar í Kauphöllinni eru ekki að hugsa um þjóðhagslegt eða samfélagslegt mikilvægi fyrirtækja þegar þeir kaupa og selja.

En einmitt vegna þessa þjóðhags- og samfélagslega mikilvægis Icelandair er nauðsynlegt að fulltrúar almennings ráði allnokkru um stefnu þess. Já, ég er að tala um að ríkið hafi talsvert um stefnu félagsins að segja.

Þetta hafa ríkissjóðir í nágrannalöndunum gert um árabil. Ríkið hefur þar átt misstóran hlut í lykilflugfélögum einmitt af því að þau eru svo mikilvæg. Öryggi eða jafnvel örlög samfélaga mega ekki ráðast af dyntum kauphallarhéðna. Sá tími er vonandi liðinn.

Auðvitað er hægt að ímynda sér að ríkið stofni flugfélag, en það er ómælt vesen og enn meiri kostnaður. Hinn kosturinn er kaupa ráðandi hlut í Icelandair.

Og það sem meira er: Það er hræbillegt.

Markaðsvirði Icelandair reis hæst í um 190 milljarða fyrir fjórum árum. Veiruskrattinn hefur komið því þannig fyrir, að við lok viðskipta í dag var félagið metið á 13,6 milljarða.

Það þýðir að 51% hlutur í Icelandair kostar um 6,9 milljarða. Það eru hreinir smáaurar miðað við fjárhæðirnar sem fljúga upp úr ríkiskassanum þessar vikurnar. Eiginlega díll ársins.

Nú væri gott að við völd væri ríkisstjórn framsýni og sköpunarkrafts. Ég ætla samt – án nokkurrar ljósglætuvonar um árangur – að hvetja til hugmyndaflugs:

Kauptu, Bjarni. Kauptu.

0,784