Guðmundur Gunnarsson 03/10/2014

Mannlegir eiginleikar?

Maður kemst reglulega í þá stöðu að vera gert að velta því fyrir sér hvort grimmd mannsins eigi sér einhver takmörk. Þetta er allavega ofarlega í huga þegar gengið er um hverfi gyðinga í Berlín. Sögurnar frá árunum þegar nasistar eru að ná völdunum í Þýskalandi eru svo yfirgengilega skelfilegar. Ekki einungis gagnvart gyðingum, heldur einnig gegn kommúnistum og samkynhneigðum og reyndar öllum þeim sem ekki fylgdu þeim að málum.OLYMPUS DIGITAL CAMERA

 

Minnismerki frá þessum tímum eru og verða öllum nauðsynleg, til þess að sýna okkur fram á og halda við minningunni um hvernig mannskepnan getur hagað sér. Hún segir svo margt sagan um gömlu hjónin sem áttu kanarífuglana. Nasistar þrengdu sífellt meir að gyðingum, bönnuðu þeim í fyrstu að eiga ullarföt. Síðan kom bann við pelsum og öðrum skjólfatnaði. Bann við viðskiptum þeirra og þeir útilokaðir frá heimi listanna.

 

Allt miðaði að því að gera gyðingum lífið óbærilegt. Bókabrennan mikla þar sem nasistar brenndu allar bækur þar sem í einhverju var hægt að finna eitthvað annað en það sem var nasistum þóknanlegt. Svo kom bannið við að gyðingar mættu eiga gæludýr. Gömlu hjónin áttu tvo kanarífugla, sem þeim þótti ákaflega vænt um og létu hjá liggja að farga þeim.

 

Nasistar komust að þessu og eiginmaðurinn var sóttur ásamt fuglunum. Gamla konan spurðist örvæntingafull fyrir um manninn sinn og fékk engin svör fyrstu dagana, en að viku liðinni þá fékk hún símtal þar sem henni var tilkynnt að hún gæti sótt ösku manns síns og fuglanna, en við afhendingu þyrfti hún að inna af hendi greiðslu sem samsvaraði góðum mánaðarlaunum.

 

Hagfræði nasistaríkisins gekk í raun aldrei upp og var hrein endaleysa, reist á græðgi og þjófnaði frá þeim ríkjum sem þeir yfirtóku. Þar hrifsaði valdastéttin til sín það sem henni þótti sér samboðið, væri einhver með múður var hann settur í fangelsi eða naut þeirrar mannúðar að þurfa ekki að vera barinn og sveltur til bana í fangelsi heldur var einfaldlega skotinn á staðnum.

 

Hér má vísa til örlaga íslendingsins sem var túlkur á útvarpsstöð nasista. Á hverjum degi eftir að stríðið var komið af stað var útvarpað á flestum tungumálum, þar á meðal íslensku, fréttum sem Göbbel og hans fólk sömdu um velgengni nasista í stríðinu. Einn daginn lauk íslendingurinn sínum lestri á því að segja; „Nú er ekki fleira í fréttum í dag, en ég kem á morgun og les fyrir ykkur sama bullið.“ Um kvöldið var hann sóttur af gestapó og fötluð kona hans og sonur sáu hann ekki framar.

 

Í sjálfu sér má segja að hagfræði sovéts kommúnista hafi verið reist á sömu stoðum, þegar hún var kominn í hendurnar á samskonar fólki og rak nasistaríkið. Engin sjáanlegur munur á þeim mannlegu gæðum sem þar fengu að njóta sín. Reyndar sér maður nákvæmlega sömu mannlegu eiginleika þar sem rétturinn og sannleikurinn verður eign þeirra sem hafa hrifsað hann til sín, ef horft er á myndir þar fjallað er um mafíurnar í Bandaríkjunum og svo maður tali nú ekki um McCarthyismann.

 

Nú ef maður fer aðeins nær okkar tíma, þá er ekki langur vegur á milli þessara hagkerfa og hagfræði hrifsunar óhamdar markaðshyggju sovéts nýfrjálshyggjunnar og hvað það leiddi yfir okkur íslendinga. Þar sem öfl græðginnar áttu að leiða til jöfnunar og þegar bitarnir væru orðnir of stórir hjá þeim sem völdin höfðu, átti ofgnóttin að hrynja af borðunum niður til almúgans. Svo vitnað sé til Regans og Thatcher.

 

Einkavæðing og hagræðing undir stjórn eigenda fjármagnsins ýtti til hliðar langtímahagsmunum. Þess í stað kom fram krafa um hámarksarð á sem skemmstum tíma. Fjármagnsfyrirtækin keyptu upp fyrirtækin, bútuðu þau síðan niður og bjuggu til nýjar rekstrareiningar sem voru seldar út úr móðurfyrirtækjunum. Þannig var hægt var að fækka starfsfólki til skamms tíma sem leiddi til þess að arður á næsta ársfundi varð mikill og hlutabréfin hækkuðu. Móðurfyrirtækin urðu þannig að innantómum skeljum sem hrundu til grunna en þá voru fjárfestarnir horfnir á braut og í mörgum tilfellum lenti það síðan á samfélaginu að taka við fyrirtækjunum aftur og reisa þau frá grunni. Fjárfestarnir höfðu komið sínum arði í öruggt skjól en það lendi á skattborgurunum að borga kostnaðinn af skaðanum.

 

Hnattvæðingin var mikil áhrifavaldur í þessari þróun. Drifkraftur fjölþjóðafyrirtækja er ásælni í fljóttekin arð með sókn í auðlindir og ódýrt vinnuafl. Allur arður rann til fjármagnseigandans, en verðmætaaukning hinnar vinnandi handar var lítils metinn. Hnattvæðingin átti vissulega mikinn þátt í vaxandi hagvexti og aukinni velmegun. Hún leiddi til þess að hagnaður vegna framleiðniaukningar og skipting framlegðar rann til fjármagnseigendanna. Fjármagnið leitar þangað sem vinnuaflið er ódýrast og hlutur eiganda fjármagnsins mestur.

Flokkun : Pistlar
0,750